Czym są schrony mobilne według DSTU 9329:2025

Najważniejsze tezy artykułu:

• Schrony mobilne (w rozumieniu ukraińskiej normy DSTU 9329:2025) to modułowe budowle inżynieryjne, które pozwalają szybko ukryć ludzi przed współczesnymi zagrożeniami. Są obowiązkowe w obiektach, w których przebywa jednocześnie wiele osób.
• Konstrukcję schronów mobilnych projektuje się z myślą o zagrożeniach złożonych: fali uderzeniowej, odłamkach, skażeniu chemicznym i promieniotwórczym, a także częściowym zawaleniu się sąsiednich budynków.
• Ochrona, jaką zapewniają schrony mobilne, opiera się na ściśle określonym czasie dotarcia do schronu, wytrzymałości konstrukcji, szczelności i autonomicznych systemach podtrzymywania życia.
• W Ukrainie budowę, rozmieszczenie i eksploatację schronów mobilnych regulują Kodeks ochrony cywilnej, norma budowlana DBN V.2.2-5:2023 i państwowe normy DSTU.
• Podstawowe wyposażenie schronu mobilnego obejmuje konstrukcję żelbetową, system filtrowentylacyjny, rezerwowe zasilanie, środki łączności, węzeł sanitarny, miejsca dla ludzi, zapas wody i wyposażenie awaryjne.
• Istotne są wymagania dotyczące wyboru działki, promienia dojścia, wyjść awaryjnych, dojazdów dla sprzętu oraz zachowania normatywnych odległości od budynków i sieci uzbrojenia terenu.
• Odbiór schronu mobilnego od dostawcy wymaga sprawdzenia pełnej dokumentacji technicznej, wyników badań, kompletności i oznakowania, a także sporządzenia protokołu zdawczo-odbiorczego, na podstawie którego obiekt wprowadza się na stan majątku.

Schron mobilny to modułowa budowla inżynieryjna przeznaczona do szybkiego ukrycia ludzi przed współczesnymi zagrożeniami. Jest obowiązkowy w obiektach, w których przebywa jednocześnie wiele osób: w zakładach pracy, placówkach oświatowych, centrach handlowych i na dworcach. Jego największą zaletą jest szybki montaż – w ciągu zaledwie kilku godzin – dzięki czemu może chronić ludzi w razie nagłej eskalacji zagrożenia.

Poziomy zagrożeń i zasady ochrony

Skuteczność każdej budowli ochronnej zależy od tego, czy jest w stanie przeciwstawić się konkretnym klasom zagrożeń. Rozwiązania inżynieryjne zastosowane w konstrukcji schronów mobilnych są projektowane pod określone rodzaje niebezpieczeństw, co czyni je uniwersalnym narzędziem obrony cywilnej.

Klasy zagrożeń

Współczesne zagrożenia mają charakter złożony, dlatego schron musi chronić przed kilkoma z nich jednocześnie. Do głównych czynników rażenia należą fala uderzeniowa o różnym natężeniu oraz odłamki wtórne, czyli fragmenty zniszczonych konstrukcji. Równie groźne jest skażenie powietrza substancjami trującymi lub toksycznymi środkami przemysłowymi, które wymaga wysokiego stopnia szczelności. Osobną kategorię stanowi skażenie promieniotwórcze terenu – przed nim skutecznie chronią wyłącznie konstrukcje z systemem filtracji i nadciśnienia powietrza. Ponadto szkielet schronu musi wytrzymać obciążenia dynamiczne i statyczne wywołane częściowym zawaleniem się elementów sąsiednich budynków.

Kluczowe zasady ochrony

Kompleksowa ochrona w schronie mobilnym opiera się na trzech głównych zasadach. Pierwsza z nich to zasada czasu: odstęp między ogłoszeniem alarmu a pełnym ukryciem ludzi powinien być jak najkrótszy. Zasada ta jest zapisana w dokumentach normatywnych, m.in. w DBN V.2.2-5:2023. Zasada inżynieryjna wymaga, by konstrukcja miała obliczeniowy zapas wytrzymałości, była w pełni szczelna i wyposażona w autonomiczne systemy podtrzymywania życia, w tym wentylację, zasilanie elektryczne i zaopatrzenie w wodę. Zasada ergonomiczna dotyczy takiej organizacji przestrzeni wewnętrznej, która ogranicza stres psychiczny i zaspokaja podstawowe potrzeby fizjologiczne ludzi przez cały obliczeniowy czas pobytu – od kilku godzin do kilku dób.

Podstawy prawne w Ukrainie

Budowę, rozmieszczenie i eksploatację schronów mobilnych w Ukrainie ściśle regulują krajowe akty prawne i normatywne:

Podstawowe elementy i wyposażenie

Dobry schron mobilny to złożony produkt technologiczny, w którym każdy element pełni ważną funkcję w zapewnieniu autonomicznego przetrwania. Cechy wyposażenia:

1. Korpus. Wykonuje się go z wysokiej jakości żelbetu spełniającego wymagania norm, co zapewnia odporność na obciążenia dynamiczne i statyczne. Na etapie projektowania uwzględnia się obliczenia inżynieryjne dotyczące wytrzymałości na nadciśnienie fali uderzeniowej. Wszystkie elementy konstrukcyjne przechodzą kontrolę zgodności z normami wytrzymałości i szczelności.
2. Wentylacja i filtracja. Standardowe wyposażenie obejmuje filtry zgrubne, zatrzymujące duże cząstki pyłu i aerozole, oraz filtry dokładne klasy co najmniej F7, wychwytujące pył promieniotwórczy i czynniki biologiczne. Do ochrony przed substancjami trującymi montuje się filtropochłaniacze. Wentylator z napędem elektrycznym i ręcznym wytwarza wewnątrz nadciśnienie w zakresie 5–50 Pa, które zapobiega zasysaniu skażonego powietrza przez mikroszczeliny. Wydajność systemu oblicza się przy założeniu, że na każdą ukrywaną osobę przypada co najmniej 2 m³/h oczyszczonego powietrza w trybie czystej wentylacji i do 10 m³/h w trybie filtrowentylacji.
3. Zasilanie, łączność i nawigacja. System zasilania jest zazwyczaj dwupoziomowy: składa się z sieci zewnętrznej i obowiązkowego rezerwowego źródła energii. W tej drugiej roli najczęściej stosuje się agregaty prądotwórcze z silnikiem wysokoprężnym lub akumulatory dużej mocy, które zapewniają działanie oświetlenia awaryjnego i wentylacji przez 3–6 godzin. Obowiązkowe jest automatyczne załączanie rezerwy, aby systemy podtrzymywania życia pracowały bez przerw. Podstawowe wyposażenie obejmuje przewodowe połączenie z zewnętrznym punktem dowodzenia, telefon polowy i przycisk alarmowy do awaryjnego przekazania sygnału. Lokalizację schronu oznacza się standardowymi znakami bezpieczeństwa zgodnymi z DSTU, wykonanymi z materiałów odblaskowych, dobrze widocznych zarówno w dzień, jak i w nocy.
4. Wnętrze i bezpieczeństwo. Przestrzeń wewnętrzną organizuje się tak, aby zaspokoić podstawowe potrzeby ludzi i zmniejszyć obciążenie psychiczne. Montuje się dwu- lub trzypoziomowe prycze, przyjmując co najmniej 0,5 m² na osobę w pozycji siedzącej i 1,5 m² w pozycji leżącej. Obowiązkowy jest węzeł sanitarny z toaletą biologiczną i autonomicznym systemem wentylacji. Oświetlenie awaryjne zasilane ze źródła rezerwowego, apteczki pierwszej pomocy, zapas wody pitnej w ilości 3 litrów na osobę na dobę oraz gaśnice śniegowe to nieodłączne elementy wyposażenia schronu mobilnego.

Wymagania dotyczące lokalizacji i montażu

Najważniejsze zasady rozmieszczania i montażu schronów:

1. Działka. Kluczowy jest wybór i przygotowanie działki. Teren powinien być płaski, a grunt stabilny i o niskim poziomie wód gruntowych, aby wykluczyć ryzyko podtopienia. Przed montażem wykonuje się badania geologiczno-inżynierskie, które pozwalają ocenić nośność gruntu.
2. Lokalizacja. Normatywny promień dojścia wynosi 500 metrów, a czas od ogłoszenia alarmu do pełnego ukrycia ludzi nie powinien przekraczać 10 minut.
3. Logistyka i ewakuacja. Obowiązkowe są co najmniej dwa wyjścia awaryjne rozmieszczone po przekątnej oraz wolne drogi dojazdowe dla ciężkiego sprzętu, który ustawia schron.
4. Odległość schronu od budynków i sieci uzbrojenia terenu nie może być mniejsza niż połowa wysokości najbliższego budynku – to chroni przed gruzowiskiem.

Zalety schronów Hobbit House

Schrony mobilne Hobbit House projektujemy i produkujemy w pełnej zgodności z ukraińskimi przepisami. Najważniejsze zalety firmy:

1. Każdy schron w pełni spełnia wymagania aktualnej wersji DBN V.2.2-5:2023, co potwierdzają deklaracje zgodności i protokoły badań odbiorczych.
2. Konstrukcje obowiązkowo przechodzą badania szczelności i wytrzymałości. Firma otrzymała oficjalny certyfikat zgodności z DSTU 9329:2025 od Państwowego Centrum Certyfikacji DSNS (Państwowej Służby Ukrainy ds. Sytuacji Nadzwyczajnych) dla naziemnego schronu fortyfikacyjnego typu „Fortetsia”.
3. W pełni fabryczny cykl produkcji pod ścisłą kontrolą na każdym etapie. Dzięki zautomatyzowanym procesom i wysokiej jakości wykluczamy błędy, które mogłyby wynikać z czynnika ludzkiego.
4. Technologia modułowa daje zamawiającemu swobodę wyboru rozwiązań: pojemność schronu rośnie proporcjonalnie do liczby połączonych modułów. Pozwala to łatwo i niezawodnie skalować schron – od podstawowych modułów na 20–50 osób po większe kompleksy o dużej pojemności.

Realizujemy projekty o dowolnym stopniu złożoności pod klucz i bierzemy na siebie cały zakres prac: od analizy terenu i pomiarów geodezyjnych przez projektowanie, dostawę, nadzór nad montażem i uruchomienie wszystkich systemów po dalszy serwis zgodnie z harmonogramem.

Lista kontrolna odbioru schronu od dostawcy

Odbiór gotowego schronu to odpowiedzialny etap techniczny i administracyjny, który wymaga starannego sprawdzenia, czy cała dokumentacja towarzysząca i wyposażenie są kompletne i poprawne.

Podstawowa lista kontrolna:

1. Deklaracja zgodności z przepisami technicznymi i pełny komplet protokołów badań potwierdzających deklarowane właściwości ochronne – odporność na falę uderzeniową i poziom szczelności.
2. Sprawdzenie paszportu wyrobu i instrukcji eksploatacji, które powinny zawierać szczegółowy wykaz części zamiennych, narzędzi i akcesoriów.
3. Sprawdzenie specyfikacji technicznej urządzenia filtrowentylacyjnego wraz z protokołami pomiaru jego wydajności i skuteczności oczyszczania w różnych trybach pracy.
4. Sprawdzenie protokołu kompleksowej kontroli sprawności wszystkich systemów inżynieryjnych: łatwości otwierania wyjść awaryjnych, działania oświetlenia awaryjnego ze wszystkich źródeł zasilania i poprawnej pracy automatycznego załączania rezerwy.
5. Wzrokowa kontrola, czy jest całe wymagane przez normy oznakowanie, plany ewakuacji i instrukcje informacyjne dla osób korzystających ze schronu.
6. Protokół zdawczo-odbiorczy, który stanowi podstawę do wprowadzenia schronu na stan majątku przedsiębiorstwa. Powinien zawierać pełny opis przekazanego mienia z numerami seryjnymi.

Każdy projekt obejmuje także podpisanie kart gwarancyjnych na wyposażenie oraz umowy serwisowej, która określa zasady obsługi technicznej, częstotliwość przeglądów i warunki szkolenia odpowiedzialnego personelu.

FAQ

1. Czym schron mobilny różni się od stacjonarnego?

Schrony stacjonarne to budowle projektowane i wznoszone jako integralna część budynku lub infrastruktury. Należą do nich przystosowane piwnice, specjalne kondygnacje i wolnostojące schrony. Ich przebudowa lub przeniesienie wymaga zakrojonych na szeroką skalę robót budowlanych, co w praktyce jest niewykonalne. Schron mobilny to obiekt autonomiczny, który dostarcza się na miejsce eksploatacji w gotowej postaci lub w modułach i montuje w krótkim czasie siłami kilku specjalistów. Jego główną zaletą jest elastyczność lokalizacji, niezależność od architektury sąsiednich budynków i możliwość szybkiej zmiany miejsca w zależności od zmieniającej się sytuacji operacyjnej.

2. Czy schron mobilny trzeba wpisać do zasobu budowli ochronnych i jak to zrobić?

Tak, wpisanie schronu mobilnego do zasobu budowli ochronnych obrony cywilnej jest procedurą obowiązkową, uregulowaną uchwałą Gabinetu Ministrów Ukrainy nr 138. Jest to niezbędne do ewidencji, kontroli i zapewnienia finansowania jego utrzymania. Właściciel budowli składa pisemny wniosek do właściwego organu samorządu – organu wykonawczego rady wiejskiej, osiedlowej lub miejskiej. Do wniosku dołącza się komplet dokumentów: paszport wyrobu, protokół oddania do eksploatacji, opinię z wynikami badań, materiały kartograficzne ze wskazaniem dokładnej lokalizacji oraz inne dokumenty techniczne potwierdzające zgodność z normami. Na podstawie pozytywnej decyzji organu samorządu schron wpisuje się do rejestru zasobu budowli ochronnych i przyjmuje na utrzymanie, co nakłada na właściciela obowiązek utrzymywania go w gotowości.

Wideo z badań schronów